100 rocznica Odzyskania przez Polskę Niepodległości zainspirowała nas do poszukania miejsc pamięci na naszym terenie. Zaczęliśmy pytać naszych dziadków, szperać w starych dokumentach i o dziwo znaleźliśmy. Prawie nikt z nas nie wiedział, że 7 km od naszej miejscowości podczas II wojny światowej znajdowała się filia obozu Stutthof. Zdobyliśmy kopie protokołów z przesłuchań więźniarek, które pracowały w obozie, a także wykaz uratowanych kobiet ze Szpitala Powiatowego w Nowym Mieście Lubawskim. Uzyskaliśmy również kopię sprawozdania radzieckiej komisji sanitarnej z oględzin przeprowadzonych w Gutowie po wyzwoleniu. Postanowiliśmy odnaleźć świadków tych dni, poznać to miejsce- tak ważne w naszej historii lokalnej. 21 września 2018 roku rowerami pojechaliśmy na umówione spotkanie z synem świadka tych drastycznych wydarzeń a jednocześnie fundatorem tablicy pamiątkowej - panem Tadeuszem Mejką. Pani Danuta Mroczek- opiekun miejsc pamięci na terenie Ziemi Lubawskiej i pan Tadeusz zorganizowali nam niezapomnianą lekcję historii. Niemiecki podobóz Żydówek pochodzących z Polski, Węgier, Holandii, Austrii, Czechosłowacji, Jugosławii, Litwy, Łotwy, Estonii oraz Rumunii powstał pod koniec sierpnia 1944 roku. Przypędzone do Gutowa kobiety w wieku 12-60 lat traktowano ze szczególnym okrucieństwem. Każdego dnia zmuszano je do kopania ziemnych umocnień na linii Gutowo – Rumian. Pożywienie było wręcz symboliczne, a mianowicie rano kobiety otrzymywały letnią, często brudną wodę, w południe kawałek chleba, a wieczorem „cienką” zupę. Z powodu złego wyżywienia i pracy ponad siły z dnia na dzień rosła śmiertelność. Obóz funkcjonował tak przez 5 miesięcy. Szybkie postępy styczniowej ofensywy Armii Czerwonej zmusiły hitlerowców do pośpiesznej ewakuacji obozu. Rankiem 18 stycznia 1945 roku kolumna złożona z blisko 700 kobiet rozpoczęła marsz w kierunku Nowego Miasta. W połowie lutego żołnierze radzieccy przewieźli chore kobiety do szpitali w Nowym Mieście Lubawskim i Iławie. W przeciągu niespełna 5 miesięcy obóz pochłonął przeszło 350 ofiar. Oprócz państwa Dmochewiczów więźniarkom pomagały rodziny Wiśniewskich, Rucińskich oraz Ruczyńskich z Gutowa. Na zakończenie tej lekcji historii odmówiliśmy modlitwę i zapaliliśmy znicze. 16 października 2018 roku uczniowie klas IV i oddziałów przedszkolnych wraz z wychowawcami i dziadkami udali się w okolice Gralewa Stacji, aby poznać historię i uporządkować dwa cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej. Pani Barbara Kornelska – dyrektor Szkoły Podstawowej im. Janusza Korczaka w Koszelewach przybliżyła uczniom krótką historię walk odbywających się na terenie naszej gminy. Następnie uczniowie uporządkowali cmentarze, zapalili znicze i krótką modlitwą uczcili pamięć poległych. Uczniowie postanowili opowiedzieć rodzeństwu historię poległych żołnierzy i wiosną znów uporządkować groby oraz zapalić światełko pamięci.